Blauwalg in vijvers en rivieren: wat elke hondeneigenaar moet weten voor het te laat is
De zomer is het seizoen van lange wandelingen, waterplassen en honden die enthousiast in elke vijver of rivier springen die ze tegenkomen. Ik snap het en ik gun elke hond dat plezier. Maar er is één gevaar dat veel te weinig baasjes kennen, en waarvan de gevolgen soms binnen het uur fataal kunnen zijn: blauwalg.
Dit is geen onderwerp om luchtig over te doen. Blauwalg is geen onschuldig groen laagje op het water. Het is een bacterie die giftige stoffen produceert die het zenuwstelsel en de lever van je hond kunnen aanvallen snel, agressief en vaak zonder dat je het op tijd door hebt.
Wat is blauwalg eigenlijk?
De naam is enigszins misleidend. Blauwalg is geen alg, maar een cyanobacterie een micro-organisme dat van nature voorkomt in zoet water. In normale omstandigheden is de aanwezigheid ervan beperkt en vormt het geen gevaar. Maar wanneer de omstandigheden kloppen warm weer, stilstaand of traag stromend water, veel zonlicht en een hoge concentratie voedingsstoffen zoals fosfaat en stikstof kan blauwalg in zeer korte tijd explosief groeien.
Die explosieve groei noemen we een algenbloei. En precies tijdens zo’n bloei worden de giftige stoffen vrijgegeven die zo gevaarlijk zijn voor dieren en mensen.
In België en Nederland worden elk jaar zeker in de warme zomermaanden van juli tot september tientallen waterlichamen gesloten wegens blauwalg. Vijvers, recreatieplassen, kanalen, trage rivieren… Maar niet elk waterlichaam wordt gemonitord. En niet elk geval wordt tijdig opgemerkt.
Het lastige is dat blauwalg is niet altijd even duidelijk zichtbaar herkent. In sommige gevallen zie je een opvallende blauwgroene of groene laag op het wateroppervlak soms beschreven als verf, erwtensoep of een drijvend groen tapijt. Het water kan troebel, gelig of kleiachtig zijn. Er kan een onaangename geur hangen.
Maar blauwalg kan ook onderwater aanwezig zijn zonder duidelijke oppervlaktevorming. En na een periode van wind kan de concentratie zich snel verplaatsen van de ene oever naar de andere. Je ziet het vandaag niet morgen drijft het er dik op.
Enkele dingen die je extra alert moeten maken: water met een ongewone kleur (blauwgroen, geelgroen, bruingroen), een vettig of schuimend oppervlak, een geur die niet klopt, of een locatie die al eerder gemarkeerd is geweest. Vertrouw je het niet? Ga er niet in. Laat je hond er niet bij.
Waarom is blauwalg zo gevaarlijk voor honden?
Honden zijn bijzonder gevoelig voor de gifstoffen die blauwalg produceert gevoeliger dan mensen. Er zijn twee soorten toxinen die de meeste schade aanrichten.
De eerste zijn neurotoxinen stoffen die het zenuwstelsel aanvallen. Deze werken razendsnel. Binnen minuten tot enkele uren na blootstelling kunnen ernstige symptomen optreden. De tweede groep zijn hepatotoxinen, die de lever aanvallen. Deze werken iets trager, maar veroorzaken ernstige en soms onomkeerbare leverschade.
Een hond hoeft niet per se te zwemmen om in gevaar te komen. Drinken uit besmet water, lekken aan de poten of de vacht na een zwembeurt, of tot het inslikken van water tijdens het zwemmen al deze routes kunnen tot vergiftiging leiden. En omdat honden van nature nieuwsgierig zijn en bijna alles likken, is hun risico groter dan dat van mensen die voorzichtig zijn.
Hoe herken je de besmettingssymptomen? Tijd is bij blauwalg-vergiftiging letterlijk levensreddend. Hoe sneller je handelt, hoe groter de kans op herstel. Let op de volgende signalen na contact met water.
Bij neurotoxinen verschijnen symptomen snel: spiertrillingen of krampen, coördinatieproblemen, veel speeksel aanmaken, ademhalingsmoeilijkheden en in ernstige gevallen toevallen. Bij hepatotoxinen zie je meer uitgestelde symptomen: braken, diarree, extreme vermoeidheid, geelzucht (gele verkleuring van het oogwit of de huid), donkere urine. In beide gevallen kan de situatie snel verslechteren.
Heb je ook maar het minste vermoeden dat jouw hond in contact is geweest met blauwalg en vertoont hij één van deze symptomen aarzel dan niet. Bel onmiddellijk je dierenarts of de dichtstbijzijnde spoedkliniek.
Wat doe je als je hond in contact is gekomen met blauwalg?
Wacht niet op symptomen. Dat is de eerste en belangrijkste regel.
Spoel je hond zo snel mogelijk af met schoon, helder water ook als hij niet gezwommen heeft maar alleen langs de waterkant heeft gelopen. Voorkom dat hij zijn vacht likt voor je hem hebt afgespoeld. Bel je dierenarts en vertel zo nauwkeurig mogelijk in welk water je hond is geweest, hoelang hij in het water was en of hij heeft gedronken.
Neem indien mogelijk een foto van het water. Die informatie kan voor de dierenarts relevant zijn bij de behandeling.
Er bestaat geen specifiek tegengif voor blauwalgtoxinen. De behandeling is ondersteunend het lichaam zo snel mogelijk stabiliseren en de schade beperken. Hoe sneller je bij de dierenarts bent, hoe meer er gedaan kan worden.
Hoe bescherm je je hond?
Preventie is hier echt het enige juiste antwoord. Blauwalg is een risico dat je niet kunt genezen wel vermijden.
Volg in de zomermaanden lokale berichten en waarschuwingsborden bij waterlichamen. Houd je hond uit stilstaand water met een ongewone kleur of geur. Laat hem niet drinken uit vijvers, plassen of trage waterlopen zeker niet in warme periodes. Gebruik een leiband in de buurt van water als je twijfelt. En vertrouw je gevoel: als het water er niet goed uitziet of ruikt, is dat een signaal.
Een wandeling langs het water is een van de mooiste dingen die je met je hond kunt doen. Maar doe het met open ogen. Jij bent degene die beslist of het veilig is of niet.
🌐 www.kellyschenkels.be 📧 info@kellyschenkels.be 📞 0477 08 03 43
#hondengedragdeskundigekellyschenkels #hondengedragscentrumkellyschenkels #veiliegheideerst #genietmetjehond
Auteur Kelly Schenkels